RELIGIJA I TERORIZAM

RELIGIJA I TERORIZAM

Sociologija definiše religiju kao instituciju koja ima izuzetno važnu ulogu u oblikovanju prirode odnosa pojedinca s drugima. Njen učinak postaje posebno vidljiv kada se pojedinac suočava s fenomenom koji ne može objasniti, ali nastoji razumeti. U tom trenutku, religija postaje jedan od najmoćnijih faktora koji može ponuditi smislene argumente ili predložiti strpljenje za ovozemaljsku patnju.
Nažalost, taj potencijal religije ponekad je i motivacijski izvor za neke terorističke skupine. “Zbog svoje radikalne perspektive sveta, članovi terorističke skupine neizbežno poseduju snažan osećaj otuđenja. Prema Dirkemu, otuđenje je osećaj nemoći, izolacije i bezobzirnosti U tom stanju, otuđeni pojedinci relativno se osjećaju kao da ne trebaju cijelo društvo da bi održavali svoje postojanje. Prema pojedinim tumačenjima terorostičkih skupina, religija predstavlja izvor za lečenje od otuđenja pojedinaca.”(Cinoglu, 2010, 206)
U savremenom dobu svjedočimo porastu broja religiozno motivisanih terorističkih skupina, posebno islamskih. Verski motivisane terorističke organizacije se drastično razlikuju od neke sekularne skupine Ciljni postupci odabira, izvori za motivaciju i faktori opravdanja, kao i perspektive na društvo u celini su neke od najznačajnih razlika.
“Odnos religije i terorizma prošao je kroz tri stupnja. Do 19. veka, religija je bila gotovo kao jedina motivacijska sila koja je teroristima bila poput nadahnuća. Od devetnaestog veka do šezdesetih godina prošlog veka, teroristi nisu koristili religiju kao svoju opravdanost i izvor legitimisanja. Većina ih je imala etnički, nacionalistički, politički, separatistički karakter, itd. Od 1960-ih do danas, svet je svedočio i još uvijek svedoči u nekom smislu, intenziviranju odnosa između religije i terorizma.” (Cinoglu, 2010, 203)
Cinoglu je kroz klasične sociološke perspektive nastojao ukazati na međusobnu povezanost pojedinaca, društvenih struktura, religije i terorizma. Ono što se može zaključiti jeste da svaka sociološka tradicija ima različita gledišta o religiji i svaka od njih ima određene prednosti ali i nedostatke u odnosu jedna prema drugoj. Recimo, funkcionalisti su vrlo učinkoviti u prepoznavanju i analiziranju funkcija religije u održavanju zdravog društva i podržavanju evolucije; dok s druge strane, može se reći da su neučinkoviti po pitanju sagledavanja uloge religije u stvaranju sukoba u društvu.
“Konfliktna teorija ima ulogu u identifikaciji sukoba koji izravno ili neizravno generiše religija; dok s druge strane, ova teorija nije posvetila dovoljnu pažnju na neke njene glavne latentne i manifestne funkcije koje su bitne u održavanju reda i ravnoteže. Simbolički interakcionizam uglavnom se bavi individualnim atributima religije i njenom moći preoblikovanja kroz simboličke mreže koje nudi pojedincima. Glavna briga ove perspektive nije objasniti funkciju religije u održavanju ravnoteže ili kao generatora sukoba, već važnosti pridaju njenoj ulozi u formiranju identiteta pojedinca kroz simbolička značenja i vrednosti. Ove tri perspektive imaju veliki doprinos u analizi religije kao fenomena, ali njihovo usklađivanje i predstavljanje jedinstvenog sociološkog ispitivanja je i dalje težak zadatak.” (Cinoglu, 2010, 203)
Odnos između religije i terorizma postao je naročito uočljiv nakon napada 11. septembra 2001. Za terorističke skupine, religija postaje ključna legitimirajuća sila za nasilje. Naime, religija nudi svojim sledbenicima jedinstven sastav vrednosti koji omogućava legitimisanje i opravdavanja određenih akata. Međutim, tumačenje tih vrednosnih sastava terorističkih skupina dramatično se razlikuje od matica. Ovo je posebno slučaj kod islamskih terorističkih skupina. Prema islamu, uzimanje jednoga nedužnog ljudskog života jednako je ubistvu celog čovečanstva.

profimedia-0278929719_1000x0.jpg

Terorističke skupine zloupotrebljuju snagu islama kroz njihova različita tumačenja na način da promovišu nasilje kao sredstvo za postizanje ciljeva koji se u normalnim okolnostima moraju postići legitimnim sredstvima. Zato se novi pripadnici 41 terorističke organizacije, podvrgavaju intenzivnim treninzima gde se podučavaju takvom tumačenju verskih vrednosti i normi. Međutim, bitno je naglasiti da niti jedna religija ne ukazuje na nasilje i da terorističke skupine reinterpretiraju osnovna verska učenja i na taj način koriste religiju za vlastite ciljeve. Danas terorizam u velikoj mjeri ima verska obeležja. Naime, bitno je ukazati na tvrdnju kojom se danas često manipuliše u različte svrhe a to je da religija nije uzrok terorizma, iako se ne treba osporavati njihova povezanost.
„Uzroke terorizma treba potražiti u političkim, ekonomskim i socijalnim nepravdama i nezadovoljstvima. Nezadovoljstva i nepravde stvaraju osećaj otuđenja, sociopolitičke marginalizacije i socijalnih frustracija, te su se počela izražavati kroz borbenu religijsku ideologiju. Time religija postaje dodatna dimenzija terorističkih sukoba.“ (Bilandžić, 2010, 95)
Islamizam i terorizam
Da bi razumeli i objektivno analizirali ideološku osnovu i stvaranje tzv. islamističkih terorističkih organizacija (Al-Kaida, GIA, ISIL) potrebno je da razjasnimo pojam politički islam (islamizam) koji se koristi za označavanje niza političkih ideologija koje islam ne smatraju samo religijom nego i političkim sistemom.
“Islamisti smatraju kako verski zakon islama (šerijat) mora biti osnova za sve zakone u društvu, a muslimani se moraju vratiti izvornim učenjima i prvobitnim modelima islama. Nadalje, oni smatraju kako je zapadni vojni, ekonomski, politički, društveni i kulturni utjecaj u muslimanskom svetu neislamski. Islamisti imaju za cilj oblikovati društvo prema njihovom ideološkom modelu.” (Kulenović, 2008, 15) Islamizam je tumačenje i shvatanje islama prema kojem treba stvoriti društvo potpuno utemeljeno na islamskim zakonima, i prema ovakvom shvatanju verska i svetovna vlast čine jedinstvenu celinu. Nastanak političkog islama se dovodi u kontekst sa osnivanjem organizacije Muslimansko bratstvo koju je 1928. godine u Isma’iliyyi u Egiptu osnovao Hasan al-Banna. Cilj Hasana al-Banna je bio osnivanje “islamske države” bazirane na postepenoj reformi, počevši od opšteg obrazovanja i širokih socijalnih reformi. On se zalagao za korištenje legitimnih sredstava za postizanje političkih ciljeva. Pod uticajem Zapada koji je vladao Bliskim Istokom, podrivanje islamskih vrednosti bilo je sve izraženije. Bratstvo se zalagalo za socijalnu reformu na načelima Kur’ana, koji je prema njihovom mišljenju 42 „vrhovni zakon“ i sadrži moralna načela univerzalnog karaktera, zbog čega muslimansko društvo ne treba težiti evropskim vrednostima. Hasan al-Banna i jedan deo članstva Muslimanskog bratsva se zalagao za korišćenje legitimnih sredstava za postizanje pomenutih političkih ciljeva. Drugi dio organizacije i jedan od ideologa ove organizacije, Sajid Kutb, zastupali su stav da su dozvoljene i radikalne metode (džihad) kako bi ostvarili svoje političke ideje. Sajid Kutb je bio mišljenja da je neophodna upotreba sile za uklanjanje „okova represije i pobedu islamske istine“. Sajid Kutb se smatra začetnikom militantnog islamizma zbog njegovog zalaganja za džihad kao središnji islamski koncept. On je snažno uticao na Ajmana Zavahirija, koji je bio drugi po zapovijesti u Al Kaidi. Zavahiri je usvojio Kutbov pogled na svet i njegovu nepokolebljivu želju da ustanovi islamsku državu po svaku cenu, pa i nasiljem ako treba. Naime, radi ostvarenja islamizacije, radikalni islamizam promoviše upotrebu svih sredstava, uključujući i nasilnih. Pojedini teoretičari izjednačavaju pojam islamizma s islamskim fundamentalizmom, a pojedini i s vehabizmom.

Razlog tome je što se predstavnici političkog islama nisu u dovoljnoj mjeri izjasnili da li će se ovaj pokret zaista služiti legitimnim sredstvima za postizanje političkih ciljeva ili će se služiti radikalnim metodama kako bi ostvarili svoje političke ideje. Broj radikalnih islamističkih organizacija ubrzano se povećavao. Proces jačanja započeo je radikalizacijom Muslimanskog bratstva, osnivanjem egipatske Al Gama Islamia, proiranskog šiitskog Hezbolaha i palestinskog Hamasa. 5 Sastavni deo političke strategije radikalnog islamizma je militantni islamistički terorizam. Radikalni islamizam je borbena politička ideologija u koju je utkana verska dimenzija. Preciznije, riječ je o instrumentalizaciji religije, s elementima njene ekstremizacije i militarizacije, radi ostvarivanja političkih ciljeva. Islamistički terorizam, otelovljen u Al Kaidi, izrazito je obeležen verskom dimenzijom. Nastankom Al Kaide svet se suočio sa mrežom islamističkih organizacija čije su bombe odjekivale širom sveta.
Vođe pomenutih organizacija su naglašavali da je palestinsko pitanje najvažnije pitanje u muslimanskom svijetu i da mu se mora posvetiti posebna pažnja. „Stranu dominaciju i okupaciju muslimani neće prihvatiti iz više razloga. Osnovni razlog jeste što islam po svojoj prirodi i vrijednostima koje posjeduje odbacuje da bude porobljen i potlačen. Naprotiv, on teži biti vodilja čovječanstva ka suživotu i toliko potrebnoj ravnoteži i svjetskom miru. Mira u svijetu neće biti sve dok se na muslimane primjenjuju dupli standardi i dok se njihova prava brutalno krše“, ističu vođe Hamasa. (Mirsad Mešanović, Hamas-Islamski pokret otpora, Autor, Sarajevo, 2009, 11)
Zapadni državnici, ali i naučna i stručna javnost počeli su govoriti o verskom terorizmu.
“Verski terorizam je pogrešno kvalifikovanje jednog segmenta savremenog terorizma. Naime, reč je o terorizmu sa verskim elementima. Postojanje verskog terorizma značilo bi da se teror koristi radi ostvarenja verskih ciljeva. Bitno je naglasiti da terorizam ima političke ciljeve. Političke ciljeve ima i islamistički terorizam, srušiti sekularne političke režime u muslimanskom svetu i osvojiti vlast u tim državama.“ (Bilandžić, 2010, 71)
„Rat protiv terorizma“
Sjedinjene Američke Države započele su tzv. “rat protiv terorizma” nakon terorističkog napada 11. septembra 2001. godine. Kada je reč o ovakvom vidu rata, postavlja se pitanje, da li je rat protiv terorizma koji su SAD započele nakon 11. septembra uopšte funkcionalan? Kao društveni fenomen, taj rat se može analizirati iz čitavog niza teoretskih perspektiva, uključujući i strukturalno-funkcionalističku perspektivu o kojoj je bilo reči u prethodnom poglavlju. Prvi problem o kojem može da se raspravlja jeste „funkcija” ovog rata, način na koji je on pomogao SAD da se prilagode realnosti u kojoj postoje spoljni neprijatelji koji su sposobni i voljni da nanesu znatnu štetu zemlji. “Različite vrste sigurnosnih mera osmišljene su i primjenjene unutar SAD. Što je glavno, posle 11. septembra nije bilo terorističkih napada unutar SAD. (Takvih napada bilo je na drugim mestima, kao što je podmetanje bombe u madridskim i londonskim vozovima). Prema tome, može se reći da je rizik u određenoj meri otklonjen. Međutim, postoji takođe jedan broj „disfunkcija” koje vezujemo za Rat terorizmu. Među njima je visoka ekonomska cena koja se plaća za vođenje tog rata. Ona je posebno izražena u okupaciji Iraka i borbi s onima koji se suprotstavljaju američkom prisustvu u toj zemlji.U SAD su mnogi programi socijalne pomoći, izgradnja infrastrukture i sl., dramatično skresani zbog toga što se novac troši na vođenje rata protiv terorizma. Prema tome, poprilično je diskutabilno, da li funkcija tog rata premašuje njegove disfunkcije ili je obrnuto? Za neke grupe rat je svakako funkcionalan, kao npr. za investitore koji sklapaju ugovore o rekonstrukciji Iraka sa američkim Ministarstvom odbrane, a za druge je disfunkcionalan, a to se pre svega misli na stanovništvo Iraka, kao i na američke građane koji zavise od socijalne pomoći.” (Ricer, 2009, 169)
U skladu sa navedenim, Ricer zaključuje da sistemska analiza funkcija i disfunkcija “rata protiv terorizma” ne može da proizvede jednostavan odgovor za državu kao celinu, ali svakako nudi jedan sistematičniji način razmišljanja. Al Ka’ida je postepenom transformacijom u terorističku organizaciju postala izraz novog oblika terorizma. Nastala je kao posledica rata u Afganistanu. Al Ka’ida, kao pobornik globalnog džihada i stvaranja panislamističkog kalifata, transnacionalna je po identitetu I regrutovanju članova, a globalna po ideologiji, strategiji, ciljevima i mreži organizovanja. „Brutalni teroristički napad 11. septembra 2001. godine na Sjedinjene Američke Države od strane islamističke terorističke organizacije Al Ka’ida, u kojem je život izgubilo gotovo 3000 ljudi, imao je višestruke efekte. Pre svega, bio je to drastičan dokaz kojim je savremeni svet najuvjerljivije shvatio šta znači terorizam.

Drugo, taj je akt predstavljao praktičan odgovor dela islamističkog/arapskog sveta na američku spolju politiku prema tom području. Treće, ovaj je akt bio najbrutalniji pojedinačni teroristički akt u istoriji. Četvrto, teroristički udar Al Ka’ide nije samo srušio postojeće sigurnosne strukture najmoćnije države na svetu: napad Al Ka’ide je dokazao da je SAD moguće napasti, dakle, bio je to dokaz da je američku nacionalnu sigurnost moguće ugroziti sa njihove teritorije.“ (Bilandžić, 2008, 33) Teroristička organizacija Al-Ka’ida je, nakon 11. septembra 2001.godine, iz organizacije prerasla u pokret i ideologiju koja je podržana čitavim nizom različitih organizacija koje deluju po celom svetu. Američka administracija je objavila ono što se i danas naziva „rat protiv terorizma“ .
Iako se terorizam definiše kao oblik borbe za postizanje vrlo određenog političkog cilja, službena Strategija američke nacionalne sigurnosti za 2002. godinu navodi kako su SAD u ratu protiv terorista koji imaju globalni doseg, te kako neprijatelj nije nijedan politički režim, osoba, vera ili ideologija.
Neprijatelj je terorizam, smišljeno, politički motivisano nasilje nad nedužnim, te se protiv terorista koordinisano bore vojske, policije i tajne službe nekoliko zemalja. Mnogi autori preispituju američku strategiju uokvirenu u pojam „rat protiv terorizma“. Pre svega, postavlja se pitanje je li uopšte upotreba pojma rat prikladna? Rat podrazumeva organizovane vojne formacije koje su zaraćene strane. Priznaje li se proglašenjem „rata protiv terorizma“ legitimitet Al Ka’idi kao zaraćenoj strani? Al Ka’ida nije vojna, već teroristička organizacija. Terorizam se ne događa na ratištu, na bojnom bolju. Terorizam se nalazi u “sivoj zoni” između politike i rata, a to je područje u kojem ni moćne države poput SAD-a još uvijek naprosto nisu našle primerene odgovore za delovanje. Američki vojni udar i rušenje režima u Afganistanu i kasnije Iraku nisu uništili Al Ka’idu niti zaustavili terorizam. U svom obraćanju naciji nakon 11. septembra 2001. godine američki predsjednik George W. Bush je kazao: „Naš rat protiv terorizma počinje s Al Ka’idom, ali sa njom ne završava. Nećemo stati sve dok svaka teroristička skupina s globalnim dosegom ne bude otkrivena, zaustavljena i poražena. Svaki narod u svakom delu sveta sada mora doneti odluku. Ili ste sa nama ili ste sa teroristima. Od ovog dana, SAD će smatrati neprijateljskom svaku zemlju koja nastavi pružati utočište ili podršku teroristima.“
Rezultati naučnih istraživanja savremenog terorizma jasno dokazuju da vojska nije efikasno sredstvo za rešavanje problema terorizma. Također, ne treba pritom zanemariti i stajališta pojedinih autora da je Al Ka’ida iz pokreta prerasla u ideologiju (alkaidizam), a ideju zasigurno nije moguće savladati upotrebom vojske. Čak štaviše, upotreba pojma „rat protiv terorizma“ ne samo da pojačava simpatije prema džihadu, već među ukupnim (i umerenim) muslimanskim stanovništvom stvara uverenje o američkom ratu protiv muslimana, a ne protiv terorizma, kao i o povezivanju islama i terorizma.

Nakon Al-Kaide, nova pretnja svetu postala je teroristička organizacija koja sebe naziva Islamskom državom (ISIS,ISIL). Kratica ISIS znači Islamska država Iraka i Sirije. ISIL je osnovana za vreme prvog iračkog rata 2003. godine i od tada ima dugoročni cilj preuzimanja vjerske, političke i vojne vlasti nad svim muslimanima u svetu. Ova teroristička organizacija okuplja pripadnike radikalnog vehabizma, prvenstveno s područja Sirije i Iraka, a njima se pridružio i znatan broj pripadnika radikalnog vehabijakog pokreta iz Evrope i Balkana. Ideologija ISIL-a zagovara nasilje protiv tzv. nevernika, koje često uključuje brutalna mučenja, ubistva i masovna ubistva. Nakon što je proglasio kalifat, ISIL danas kontroliše velike delove Iraka i Sirije, a prema planovima i pretnjama koje su objavili nedavno tu ne nameravaju stati. Njihova je želja osvojiti prostor koji bi se prostirao od Afganistana preko Arapskog poluostrva i zemalja Magreba (regija afričkog kontinenta koja se nalazi severno od Sahare, a zapadno od Nila, obuhvatajući Maroko, Alžir, Tunis, Libiju i u manjem delu Mauritaniju) sve do juga Evrope uključujući Balkan i Španiju.

272al-shabab.jpg


„Primetno je da vojno-obavještajni rat protiv terorista daje određene rezultate. Međutim, neuporedivo težim i neizvesnijim je takozvani rat ideja koji su zapadne zemlje pokrenule kako bi neutralisale njihovu ideologiju. Izostanak vidljivih rezultata na tom planu može se dobrim delom pripisati zakanelom i uglavno površnom zanimanju zapadnih zemalja za islam. Naime, zapadne stručnjake kao da manje zanimaju univerzalne vrednosti koje afirmiše ova religija, već u islamu kao po pravilu pokušavaju prepoznati inspriraciju za nasilje.“ (Azinović, 2007, 17)
Sumnja da je islam religija “zla” postala je skoro potpuno prihvaćena postavka koja se upotrebljava u medijskim izvještajima, u blažim ili ekstremnijim varijantama. Interesantno je da se vrlo retki tekstovi u kojima se eksplicitno ističe da vehabijska ideologija služi kao podsticaj za regrutovanje terorista, jer je mnogo jednostavnije reći da su to islamisti ili fundamentalisti. Naime, kad bi se identifikovalo da su to ekstremni vehabije, odnosno da ekstremna forma vehabizma podstiče regrutaciju terorista širom sveta, onda bi bilo vrlo teško koristiti uopštene stereotipe.
“Nije, naime, moguće i nije dopušteno ono što karakteriše neku usku sektu unutar islama projicirati na celi islam i sve njegove sledbenike. Mora se jasno kazati jesu li ovi zločini i njihovi počinioci odista ukorenjeni u islamu ili su oni samo jedna krajnja i po tome, i za sam islam štetna pojava, kao što su štetne slične pojave koje su se javljale ili se još uvijek javljaju i unutar drugih nekih religija.” (Filipović, 2002, 112)
Ideološki rat protiv međunarodnog terorizma zahtjeva znatno više suptilnosti, napora i vremena. Kontinuisani pozivi za pridruživanjem od strane vođa terorističkih organizacija upućenih muslimanskoj populaciji koja se oseća nezadovoljno, obespravljeno i poniženo, unutar bitnog dela populacije još uvek nailaze na plodno tlo. „Džihadistički pokret ima, a očigledno će imati i u budućnosti, značajan broj pristalica. Stoga je za iskorenjivanje terorizma kojem je posvećen ili pak sprečavanje njegovih učinaka, neophodno posvetiti pažnju eliminisanju uzroka koji u islamskom svetu uslovljavaju terorizam. Potrebno je pritom imati na umu svu složenost islamskog sveta te pažnju posvetiti svim aspektima i dimenzijama tog sveta: socijalnim, sociopsihološkim, verskim, ideološkim, istorijskim, kao i unutrašnjepolitičkim i spoljnopolitičkim.“ (Bilandžić, 2008, 44)

Pokret međunarodnog džihada

„Učenje o džihadu svoje korene ima u Ku’ranu, koji predstavlja sveto pismo muslimana i osnovni tekst na kojem se zasniva islam. Džihad znači, različito, ”borba”, ”napor”, te ”upotreba” ili ”korišćenje snage ili truda”. To je borba u kojoj se od vernika (muslimana) očekuje da ulaže svoje bogatstvo i ”ličnost” za Boga. U islamskom zakonu, džihad kao rat dopušten je uglavnom u sledećim slučajevima: da bi se vlastita domovina odbranila od invazije i agresije, da bi se širila vera, te da bi se kaznili oni koji krše mirovne ugovore.“ (Coady,O’Keefe, 2004, 114)
Ideolozi međunarodnog džihada zastupaju tezu da islam može opstati ako pripadnici islama krenu u sveti rat, ne samo protiv Zapada, nego i protiv sekularnih režima u muslimanskim zemljama. Pokret koji se bazira na ideologiji globalnog džihada danas je premašio prvobitni značaj Al-Kaide. Cilj tog pokreta je stvoriti islamske države tamo gde žive muslimani i boriti se protiv svakog uticaja Zapada na islamski svet, posebno Bliskog istoka. Terorističke organizacije koje čine pokret međunarodnog džihada žele uspostaviti islamske države u kojima će biti na snazi šerijatsko pravo.
Ideološka osnova ovoga pokreta se zasniva na principima vehabizma koji je nastao u 18. veku u pokrajini Nedžd, u današnjoj Saudijskoj Arabijii. Tvorac vehabizma je Muhammad ibn al Wahhab, arapski teolog, koji je propovedao da se svi muslimani trebaju vratiti izvornim principima islama, te na odbacivanje novotarija i idolatrije koje su prodrle u veru i u njoj se ustalili. On je verovao da se ljudsko društvo treba urediti po božijim a ne po ljudskim zakonima. U delu „Knjiga o islamskom monoteizmu“ Ibn Abd al-Wahhab ističe kako je neophodno ispitati veru svakog muslimana, te da sve one koji se ne podvrgnu njegovom tumačenju islama treba proglasiti nevernicima, napasti ih, ubiti i oduzeti imovinu. Muhammad ibn al-Wahhab i njegovi sledbenici su sklopili savez sa Muhammad bin Saudom, utemeljiteljem „kuće Saud“, buduće saudijske kraljevske dinastije. Dve godine nakon što je vehabizam postao njena službena religija, “kuća Sauda” je 1746. pokrenula džihad protiv susednih muslimanskih plemena koja su odbila prihvatiti njihovu vlast. “Kuća Sauda” je kroz istoriju permanentno provodila kampanje koje su imale za cilj politički i teološki pokoriti druge muslimane. Vehabizam je tada pružao ideološko opravdanje za sva osvajanja, iako Kur’an izričito zabranjuje prisilu u veri.
Širenju vehabizma odnosno selefizma, uglavnom su doprineli kriza legitimiteta u islamskom svetu i novac od izvoza saudijske nafte. Vehabizam je oblik ideologije koji je tipičan za Saudijsku Arabiju, dok je selefizam izvozna varijanta te ideologije, koju susrećemo izvan te zemlje i on je ideološka podloga Al Kai’de.
Muhammad ibn al-Wahhab je otpadnicima od vere proglasio i muslimanske vladare najsvetijih mesta islama Mekke i Medine, te tako osigurao legitimitet pohodima “kuće Sauda” na te gradove i njihovo konačno osvajanje 20-ih godina 20 veka. Nakon toga počinje ozbiljan rad na vehabizaciji celokupnog islama.
Nakon okupacije Afganistana od strane Sovjetskog Saveza 179. godine, afganistanske gerilske skupine-mudžahedini počinju s manjim akcijama i diverzijama protiv sovjetske vojske. Okupacija Afganistana je podstakla reakcije islamskog sveta koji počinje slati novac i oružje za afganistanske mudžahedine, da bi uskoro počeli stizati i dobrovoljci iz arapskih zemalja. Sa njima je došao i šejh Abdullah Azzam, član Muslimanske braće i uskoro najveći moralni autoritet mudžahedinskog pokreta.

Šejh Abdullah Azzam je bio začetnik ideje međunarodnog džihada i savremenog mudžahedinskog pokreta koji se vremenom transformisao u Al-Kaidu i njenu globalnu mrežu za podršku. Azzamove su vizije sezale mnogo dalje od Afganistana. On je verovao i podučavao svoje sledbenike da je poraz Sovjetskog Saveza u Afganistanu označio kraj razdoblja u kojem su dominirale supersile. Smatrao je da će jedina značajna sila u svetu biti snaga volje koja proističe iz religijskog uverenja, a ne viša politička volja koju su do tada diktirale supersile. Šejh Azzam i osnivači tog pokreta među kojim je istaknuto mesto imao Osama bin Laden, koji će kasnije biti i vođa Al Kaide, objavljuju da da će se sveti rat za vjeru nastaviti i izvan granica Afganistana. Da bi se to postiglo stvoren je temelj-na arapskom Al-Kaida, za nastavak džihada. Nešto manje od dvadeset godina kasnije, ovaj pokret je ideološki, kadrovski i logistički ojačan, te je postao najveća bezbednosna pretnja u svijetu. Pretvaranje sveta u globalni kalifat čiji će glavni oslonac biti šerijat čini se kao preambiciozan projekt, međutim ako pogledamo istoriju političkih ideja, imali smo dosta takvih ideja koje su imale za cilj da svet učine boljim mestom (komunizam).
Međutim, takve ideje su se uvek završile sa velikim brojem mrtvih, te je i ideja globalne islamske države nerealna i teško ostvariva. Cilj terorističkih organizacija (Al-Kaida, GIA, ISIL) je pridobiti sledbenike za ostvarenje konkretnog političkog cilja i isprovocirati neprijatelja da reaguje na način koji će olakšati buđenje i mobilizaciju od izvorne vere otuđenog islamskog sveta.
Napadi od 11.septembra 2001. godine, uzvratna američka invazija na Afganistan i Irak, te rastući animozitet u muslimanskom svetu prema ponašanju Amerike, praktična su potvrda ostvarenja te strategije.
Pomenute terorističke organizacije su razvile široku medijsku propagandnu kampanju, sistem za indoktrinaciju i regrutaciju. Uspostavili su fizička utočišta u geografski zabačenim i administrativno slabo pokrivenim oblastima, te virtuelna utočišta na internetu i u masovnim medijima širom svijeta.
Kupuju kompanije koje im služe za pokriće njihovog delovanja.
Kupuju političare da ih štite i potenciraju njihove interese. Razvili su mrežu saradnika koji im pružaju potporu i uspostavili saradnju sa ljudima koji koriste globalne finansijske tokove za prebacivanje ilegalno stečenog novca.
U to su uključene i neke nevladine organizacije koje učestvuju u transferima tog novca i u širenju njihove ideologije.

Dvadeset najaktivnijih terorističkih organizacija; Učestalost i postotak napada u odnosu na ukupni broj, 1970. – 2006.
TERORISTIČKA ORGANIZACIJA, Učestalost, Postotak u ukupnom terorizmu
1. Put sunca – Sendero Luminoso 2817 3.61 %
2. Baskijska domovina i sloboda -Euskadi Ta Askatasuna (ETA) 1378 1.77 %
3. Nacionalni front za oslobođenje Farabundo Marti -Frente Farabundo Marti para la Liberacion Nacional (FMLN) 1249 1.60 %
4. Irska republikanska armijaIrish Republican Army (IRA) 1165 1.49 %
5. Revolucionarne oružane snage Kolumbije- Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia (FARC) 1066 1.37 %
6. Kolumbijska nacionalna oslobodilačka vojska – Ejercito de Liberacion Nacional (ELN) 784 1.01 %
7. Hamas – Harakat al Muqawama al Islamiyya 608 0.78 %
8. Oslobodilački tigrovi tamilske domovine -Liberation Tigers of Tamil Eelam (LTTE) 569 0.73 %
9. Domoljubni front Manuel Rodriguez (Čile) – Frente Patriotico Manuel Rodriguez (FPMR) 568 0.73 %
10. Kurdska radnička stranka – Partiya Karkeren Kurdistan (PKK) 535 0.69 %
11. Nova narodna vojska (Filipini) – New People’s Army (NPA) 472 0.61 %
12. Nacionalni front za oslobođenje Korzike – Fronte di Liberazione Naziunale Corsu (FLNC) 455 0.58 %
13. Talibanski pokret – Taliban 438 0.56 %
14. Revolucionarni pokret Tupac Amaru – Movimento Revolucionario Tupac Amaru (MRTA) 412 0.53 %
15. Nepalska komunistička partija – Communist Party of NepalMaoists (CPN-M) 403 0.52 %
16. Pokret 19. travnja – Movement of April 19 (M-19) 321 0.41 %
17. Nikaragvanske demokratske snage – Fuerza Democratica Nicaraguense (FDN) 287 0.37 %
18. Narodni oslobodilački front (Sri Lanka) – Janatha Vimukthi Peramuna (JVP) 274 0.35%
19. Pokret revolucionarne ljevice (Čile) – Movimento de Izquierda Revolucionaria (MIR) 257 0.33%
20. al-Fatah (ar. pobjeda) ili Pokret za oslobođenje Palestine – Harakat al-Tahrir al-Vatanijja al-Filistinija 243 0.31%
Izvor: Dugan L., LaFree G., Cragin K., Kasupski A.; Building and analyzing a comprehensive open source data base on global terrorist events; March 2008, dostupno:http://www.ncjrs.gov/pdffiles1/nij/grants/223287.pdf

AUTOR

Adis S, Dazdarević

Menadžer bezbednosti i Dipl. Pravnik unutrašnjih poslova, Master Pravnik, Specijalista Kriminalistike

Leave a Comment

Vaša email adresa neće biti objavljivana. Neophodna polja su označena sa *